Wat een zelfbouw werkelijk kost, van bus tot kampeerauto

Zelfbouw wordt bijna altijd gepresenteerd als de goedkope route. Dat is hij ook — maar dan wel ten opzichte van een nieuwe fabriekscamper, niet ten opzichte van het bedrag dat mensen vooraf in hun hoofd hebben. Die verwachting ligt meestal ergens rond de tienduizend euro, en die verwachting sneuvelt bij de eerste offerte voor ramen.

We rekenen een volledige verbouwing door: van een gebruikte bestelbus tot een voertuig dat als kampeerauto is ingeschreven. Twee personen, vast bed, natte cel, autonoom kunnen staan.

Deel 1 — De bus

Dit is de post met de grootste spreiding en de grootste invloed op de rest.

Kies je maat bewust, want hij bepaalt alles wat volgt. Een L2H2 is compacter en overal welkom; een L3H2 geeft je een dwarsbed en een echte natte cel. Het verschil in bouwkosten tussen die twee is beperkt — het verschil in leefbaarheid is groot.

Let bij aankoop op drie dingen die later duur zijn: roest aan de onderzijde en rond de wielkasten, de staat van de laadvloer, en of er ooit is gelast. Een carrosserieprobleem oplossen ná de inbouw is vrijwel niet te doen.

Deel 2 — Casco en isolatie

Dit is de goedkoopste fase en de belangrijkste. Alles wat hier niet goed gaat, is later niet meer te corrigeren zonder het interieur te slopen. De uitvoering staat in Isoleren van een bestelbus, laag voor laag.

Deel 3 — Openingen in de carrosserie

Elk gat in de carrosserie is een potentieel lek en een aanslag op de constructieve stijfheid. Dit is het onderdeel waar de meeste zelfbouwers voor het eerst twijfelen of ze het zelf willen doen — en waar uitbesteden vaak verstandig is.

Deel 4 — De installaties, en hier gaat het geld heen

Hier ligt het werkelijke verschil tussen een goedkope en een dure zelfbouw. Het meubelwerk kost bij beide varianten ongeveer hetzelfde; de installaties verschillen met een factor drie. De afwegingen per systeem staan in de categorie Techniek, onder meer in AGM of lithium en Zonnepanelen doorgerekend.

Deel 5 — Meubels en afwerking

De post "klein materiaal" wordt structureel onderschat. Reken op meer schroeven, meer kit en meer tape dan je denkt — en op minimaal één keer opnieuw kopen omdat de eerste keuze niet werkte.

Deel 6 — De posten die iedereen vergeet

Gereedschap. Wie nog geen werkplaats heeft, komt uit op vijfhonderd tot vijftienhonderd euro aan gereedschap: een fatsoenlijke accuboormachine, een decoupeerzaag, een bovenfrees, een gatenzaagset, klemmen, een perstang voor accukabels, meetgereedschap. Je houdt het, maar je betaalt het tijdens dit project.

Werkruimte. Buiten bouwen kan een seizoen lang, maar niet het hele jaar. Een garagebox of loods huren kost al gauw honderd tot tweehonderdvijftig euro per maand, en een verbouwing duurt langer dan gepland.

Fouten. Reken vijf tot tien procent van je materiaalbudget voor dingen die je opnieuw moet doen. Dit is geen pessimisme; het is de standaardervaring van vrijwel elke zelfbouwer.

Keuring en inschrijving. Om als kampeerauto te worden ingeschreven, moet het voertuig aan een aantal inrichtingseisen voldoen en worden gekeurd. Denk aan een vaste kookgelegenheid, een vaste slaapplaats, een vaste zit- en eetgelegenheid en minimale afmetingen — de precieze eisen en de kosten van de keuring moet je vooraf opzoeken, want ze bepalen je ontwerp.

Verzekering tijdens de bouw. Een bus die maandenlang in verbouwing staat, moet verzekerd blijven; informeer hoe je verzekeraar daarmee omgaat.

De optelsom

Zonder de bus: € 7.400 tot € 21.850 aan verbouwing.

Kort gezegd Reken op minimaal tienduizend euro verbouwingskosten voor een volwaardige camper, en op het dubbele als je autonoom wilt kunnen staan en netjes wilt afwerken. Het bedrag van vijfduizend euro dat op sociale media circuleert, hoort bij een bus met een bed en een kookplaatje — een prima keuze, maar iets anders.

Deel 7 — Wat je verstandig uitbesteedt

Zelfbouw is geen alles-of-niets. Vrijwel elke geslaagde verbouwing besteedt een deel uit, en de vraag is welk deel.

Reken voor het uitbestede deel op € 1.500 tot € 4.000, afhankelijk van hoeveel je overlaat. Dat bedrag staat in de tabellen hierboven deels al onder de installaties; tel het er niet dubbel bij op.

De vuistregel die de meeste ervaren bouwers hanteren: doe zelf wat je kunt herstellen als het misgaat, en besteed uit wat brand, koolmonoxide of een geweigerde keuring kan opleveren.

Drie budgetscenario's in de praktijk

Om de tabellen hanteerbaar te maken, drie profielen die we in de praktijk tegenkomen.

De weekendbus — € 6.000 tot € 9.000 verbouwing. Isolatie, een vast bed, een eenvoudig keukenblok met een kooktoestel en een spoelbak, een compressorkoelkast, een accu met zonnepaneel, geen natte cel maar een draagbaar toilet. Geen boiler, geen verwarming of een eenvoudige kachel. Dit is genoeg voor drie seizoenen weekendgebruik en korte reizen, en het is de versie die het snelst klaar is.

De reisbus — € 12.000 tot € 16.000 verbouwing. Volledige isolatie met dampremming, verwarming, boiler met warm water, douchehoek of natte cel, lithiumaccu met zonnepanelen en DC-DC-lader, vaste watertanks. Dit is de versie waarmee je maanden achtereen weg kunt in drie seizoenen.

De wintervaste bus — € 18.000 tot € 22.000 verbouwing. Alles hierboven, plus zwaardere isolatie, tanks binnen de verwarmde ruimte, dubbelglas of goede raamisolatie, een grotere accubank en een verwarming die vorst aankan. De meerkosten zitten vrijwel volledig in vorstbestendigheid, en die betaal je alleen terug als je er ook daadwerkelijk in de winter mee rijdt.

Kies je scenario voordat je begint. De duurste zelfbouwen zijn niet de ambitieuze projecten maar de projecten die halverwege van scenario veranderden.

Waar je op bespaart zonder spijt, en waar niet

Elke zelfbouwer zoekt naar plekken om te schuiven. Drie waar dat goed uitpakt, en drie waar het je later inhaalt.

Verstandig besparen:

• Tweedehands onderdelen. Dakluiken, ramen, koelkasten en verwarmingen komen regelmatig uit gesloopte campers. Mits goed gecontroleerd is dit de grootste besparing die je kunt maken zonder in te leveren op kwaliteit.
• Eenvoudiger afwerking. Onbehandeld of geolied multiplex in plaats van gefineerd plaatmateriaal scheelt honderden euro's en veroudert vaak mooier.
• Gefaseerd bouwen. Begin zonder boiler en zonder omvormer, en voeg ze toe als je merkt dat je ze mist. Leg de bekabeling er wel vast in.

Onverstandig besparen:

• Op isolatie en dampremming. Dit is de laag die je niet meer kunt herstellen, en de goedkoopste post in het geheel. Hier bezuinigen is de klassieke fout.
• Op kabeldiktes en zekeringen. Een te dunne kabel is geen zuinige keuze maar een brandrisico, en het verschil in materiaalkosten is tientjes.
• Op de gas- en 230-voltinstallatie. Zie hierboven: dit besteed je uit, en dat is geen post om op te knijpen.

Het patroon is telkens hetzelfde: bespaar op wat zichtbaar en vervangbaar is, nooit op wat achter een wand verdwijnt of veiligheid raakt.

Wat een half project waard is

Een ongemakkelijke overweging die vooraf hoort, niet achteraf: wat als je niet afmaakt?

Een bus met een half interieur is moeilijk verkoopbaar. Voor een koper die zelf wil bouwen, staat jouw werk in de weg; voor een koper die een camper zoekt, is hij niet klaar. In de praktijk levert een half afgebouwd project vaak niet veel meer op dan de kale bus, en soms minder — want de nieuwe eigenaar moet eerst slopen.

Dat is geen reden om er niet aan te beginnen. Het is een reden voor twee dingen. Bouw in een volgorde waarin het voertuig na elke fase bruikbaar is: eerst isoleren en een bed, dan pas de rest. Zo heb je na drie maanden al iets waarmee je weg kunt, en dat houdt het project levend.

En zet je uitgaven bij. Niet als boekhouding, maar omdat het bedrag dat je erin hebt zitten je helpt beslissen of doorgaan of stoppen verstandiger is — een beslissing die makkelijker wordt naarmate je hem op cijfers baseert in plaats van op de zolder vol materiaal.

En de uren?

De grote onbekende. Een volledige verbouwing kost een geoefende doe-het-zelver ruwweg vier- tot achthonderd uur; wie het voor het eerst doet, zit hoger. Tegen een bescheiden uurtarief gerekend is dat een bedrag dat de hele besparing overtreft.

Dat is geen argument tegen zelfbouw. Het is een argument om eerlijk te zijn over wat je koopt: je koopt geen goedkope camper, je koopt een camper die precies is wat je wilde, en je betaalt een groot deel ervan in tijd. Wie die tijd niet heeft, vindt in Zelf bouwen, laten bouwen of kant-en-klaar kopen de andere twee routes.

Bouw je zelf of heb je net een project afgerond? Deel je begroting en je werkelijke uitgaven met de redactie — reële zelfbouwcijfers zijn schaars, en juist daar hebben beginners het meest aan.