Dit is geen lijst van zeven punten die je op een middag afvinkt. Het is een dagindeling, want een aantal handelingen heeft tijd nodig — leidingen die moeten uitlekken, een interieur dat moet drogen, kit die moet uitharden. Reken op een zaterdag met droog weer, ergens tussen half oktober en eind november.
Ochtend — het water eruit
Dit is het deel waar de meeste schade wordt voorkomen, en het deel dat het vaakst half wordt gedaan.
Begin met een lege tank en een lege boiler. Open de aftapkraan van de schoonwatertank, open het vorstventiel of de aftapplug van de boiler, en laat alles open staan. Niet even aftappen en weer dichtdraaien — open laten, de hele winter.
Zet daarna de pomp aan met alle kranen open. Warm én koud, keuken én badkamer, plus de buitendouche als je die hebt. Laat de pomp lucht trekken tot er niets meer komt, en zet hem dan uit. Water dat in de pomp of in een leidinglus achterblijft, is precies het water dat een fitting openduwt.
Zet elke mengkraan in de middenstand. Een kraan die op warm of koud staat, sluit één van de twee leidingen af en houdt daar water in vast.
Leeg en spoel de cassette en het afvalwatersysteem. Afvalwatertank open laten staan. Cassette schoon, droog en met de sluiting open weg, anders vind je in maart een afdichting die is vastgekoekt.
Fout die we het vaakst zien: de boiler wel aftappen maar het vorstventiel daarna weer sluiten omdat het "netter staat". Daar gaat elk jaar een boiler op stuk.
Late ochtend — de buitenkant
Was de camper. Niet voor de glans, maar omdat vuil vocht vasthoudt en omdat je tijdens het wassen dingen ziet die je anders niet ziet.
Loop de kitranden na. Dakluiken, antennevoeten, dakrand, de naden rond ramen en de aansluiting van opbouw op chassis. Zoek naar haarscheuren, verkleuring en plekken waar de kit loslaat. Vind je iets, herstel het nu — een winter met een lek is de duurste winter die er is. Zie ook Wat vochtschade kost als je er een seizoen mee doorrijdt.
Controleer de rubbers. Deurrubbers, luikrubbers en de rubbers van de serviceklepjes. Behandel ze met een siliconenvrij verzorgingsmiddel zodat ze niet uitdrogen en niet vastvriezen.
Rol de luifel volledig droog op. Een luifel die vochtig de winter in gaat, komt beschimmeld weer tevoorschijn. Kan hij niet droog, laat hem dan uitgerold in de stalling.
Middag — de binnenkant en het vocht
De vijand van de winterstalling is niet vorst maar vocht dat niet weg kan.
Haal alles eruit wat vocht aantrekt of vasthoudt: textiel, kussens, dekbedden, handdoeken, etenswaren, blikken, en alles wat kan bevriezen of gaan ruiken. Kussens die moeten blijven, zet je rechtop zodat er lucht omheen kan.
Zet kastdeuren, laden, de koelkast en de badkamerdeur open. Elke gesloten ruimte is een plek waar lucht stilstaat.
Zorg voor doorlopende ventilatie. Laat de dakluikroosters open en dek de ventilatieopeningen in de vloer niet af. Een camper hoort in de winter te ademen; volledig afgesloten inpakken is de zekerste manier om schimmel te kweken.
Zet een vochtvreter neer, of beter: twee. Eén voorin, één in de badkamer of achterin. Controleer ze halverwege de winter. Wie stroom heeft in de stalling, kan een kleine elektrische ontvochtiger overwegen — die werkt beter, maar vraagt wel een veilige aansluiting en controle.
Eind van de middag — techniek en banden
De accu's. Twee routes. Staat de camper op stroom, laat dan een moderne acculader met onderhoudsstand aangesloten. Staat hij zonder stroom, laad de servicebatterij dan volledig op en koppel hem af, of haal hem eruit en zet hem thuis op een druppellader. Een loodaccu die half geladen de winter in gaat, verliest capaciteit die niet meer terugkomt. Een lithiumaccu zet je juist beter rond de helft geladen weg — laden bij vorst mag niet, dus koppel hem los van paneel en lader.
De banden. Pomp ze op tot ongeveer een halve bar boven de rijdruk, of tot de door de fabrikant genoemde stallingsdruk. Zet de camper zo mogelijk op een ondergrond die niet permanent nat is, en verplaats hem in de winter één keer een meter zodat er niet maandenlang op één punt gestaan wordt.
Gas dicht. Kraan op de fles dicht, en bij langdurige stalling de fles eruit en apart, rechtop en geventileerd opslaan — houd je daarbij aan de regels van je stalling.
Handrem los, camper op de versnelling en op wielkeggen. Een handrem die maanden aanstaat, kan vastroesten.
Tot slot: brandstoftank ruim vol tegen condensvorming, en noteer de kilometerstand en de datum. Dat laatste kost tien seconden en scheelt je in het voorjaar een discussie met jezelf.
Als je in de winter wél wilt rijden
Niet iedereen zet zijn camper weg. Wie in december of februari op pad gaat, doet het omgekeerde van bovenstaande dag — en dan gelden er andere aandachtspunten.
Water is de kern. Je kunt niet aftappen, dus moet je voorkomen dat er ergens iets bevriest. Dat betekent: de verwarming aan houden ook als je weg bent van de camper, weten waar je leidingen lopen (de kwetsbare plekken zijn de dubbele bodem en de aansluitingen bij de buitenmuur), en een vorstventiel dat je bewust kunt bedienen in plaats van een automatisch ventiel dat afgaat op een moment dat je het niet wilt.
Gas gaat sneller dan je denkt. Bij vorst verstookt een gemiddelde camper aanzienlijk meer dan in het voorjaar; een elf-kilofles gaat er in een koude week doorheen. Neem een tweede fles mee en controleer of je omschakelaar werkt, want een lege fles om drie uur 's nachts is de klassieke wintermisser.
Vocht is het tweede probleem. Binnen warm en buiten koud levert condens op elke koudebrug. Ventileren tijdens vorst voelt verkeerd en is precies wat je moet doen: een dakluik op een kier en een raam aan de lijzijde open.
En je accu doet weinig. Zonnepanelen leveren in december een fractie van hun zomeropbrengst, zoals doorgerekend in Zonnepanelen op de camper. Reken op walstroom of op rijden om te laden, en bedenk dat een lithiumaccu bij vorst niet geladen mag worden.
Winterrijden is goed te doen, maar het is een andere manier van reizen: kortere afstanden, meer aandacht voor voorzieningen, en een camper die daarop is uitgerust.
Waar je de camper neerzet
De stallingsplek zelf doet meer dan mensen denken.
Binnen is droger en beschermt tegen uv en hagel, maar is duurder en vaak schaars. Let er wel op dat een gesloten loods zonder ventilatie vochtiger kan zijn dan buiten.
Onder een afdak is een goede tussenweg: geen directe regen op het dak, wel luchtcirculatie.
Buiten kan prima, mits de ondergrond niet permanent nat is. Gras en zand houden vocht vast dat langs de onderkant omhoog trekt; verhard of goed doorlatend is beter. Zet de camper niet onder bomen — bladval, harsdruppels en vogels doen meer schade aan lak en kitranden dan een winter regen.
Wat je noteert voordat je de deur dichtdoet
Maak aan het eind van de dag een korte notitie en leg die in de camper én digitaal: de kilometerstand, de datum, wat je hebt afgetapt, waar de accu is (aangesloten, afgekoppeld, of thuis), welke banden op welke spanning staan, en wat er nog moet gebeuren voordat je in het voorjaar wegrijdt.
Dat laatste is het nuttigste deel. In maart weet niemand meer of dat vorstventiel nu open of dicht stond, of de vochtvreter al is vervangen, en of die piepende deur nog steeds piept.
Het voorjaar begint hier
Zet één ding op je telefoon voor half maart: leidingen doorspoelen en de watertank ontsmetten voordat je hem weer vult. Water dat vier maanden heeft stilgestaan in een systeem dat je daarna gebruikt om koffie te zetten, is geen detail. De volledige procedure staat in Waterinstallatie doorspoelen en ontsmetten.
Heb jij een vaste winterroutine die zich bewezen heeft, of juist een keer schade gehad die te voorkomen was? Deel het met de redactie — dit soort kennis is nergens zo waardevol als vlak voor de eerste vorst.
